“In een wereld waarin AI alles kan controleren, wordt de auditor degene die bepaalt wat ertoe doet.”

De auditfunctie staat op een kantelpunt. Kunstmatige intelligentie maakt het mogelijk om volledige datasets te analyseren, patronen realtime te detecteren en afwijkingen automatisch te signaleren. Wat ooit het domein was van menselijke controle, wordt in rap tempo geautomatiseerd. De implicatie is fundamenteel: als AI alles kan controleren, wat blijft er dan nog over voor de auditor?

Het antwoord ligt niet in technologie, maar in positionering. En precies daar biedt het AI-Barbell model een scherp analytisch kader.

De stille revolutie in audit voltrekt zich niet in wat zichtbaar verandert, maar in wat verdwijnt. Waar auditors vroeger zochten naar afwijkingen in een “hooiberg” van data, maakt AI het mogelijk om die hooiberg te verwijderen en alleen de afwijkingen over te houden. Controle wordt schaalbaar, analyse wordt geautomatiseerd en standaardwerk verliest in hoog tempo zijn economische waarde. Audit verschuift daarmee van een uitvoerende discipline naar een interpretatieve functie.

Het AI-Barbell model laat zien waarom deze verschuiving structureel is. Werk valt uiteen in drie categorieën: hoogwaardig menselijk werk, routinematig kenniswerk en AI-geautomatiseerde workflows. De kern is dat AI waarde wegduwt uit het midden en concentreert aan de uiteinden. Voor audit betekent dit dat juist het traditionele domein, het systematisch controleren ,onder druk komt te staan.

Aan de ene kant ontstaat een sterk geautomatiseerd auditdomein waarin monitoring, analyse en rapportage grotendeels door AI worden uitgevoerd. De rol van de auditor verschuift hier van uitvoerder naar toezichthouder: niet langer zelf controleren, maar systemen begrijpen, beoordelen en bewaken. Aan de andere kant groeit juist het belang van menselijke oordeelsvorming. AI kan signaleren dát iets afwijkt, maar alleen mensen kunnen bepalen waarom dat ertoe doet, hoe het moet worden geïnterpreteerd en welke consequenties eraan verbonden zijn.

Hier ontstaat de nieuwe kern van audit. Niet in het controleren van feiten, maar in het duiden van betekenis. Niet in het volgen van procedures, maar in het begrijpen van context. Niet in zekerheid, maar in interpretatie onder onzekerheid. Dat geldt in het bijzonder voor nieuwe domeinen zoals AI governance, waar vragen rond bias, uitlegbaarheid en rechtmatigheid centraal staan, en voor soft controls, waar cultuur, gedrag en ongeschreven regels bepalend zijn voor risico’s.

Het grootste strategische risico voor auditorganisaties ligt dan ook niet in het te langzaam adopteren van technologie, maar in het blijven investeren in het midden. Het optimaliseren van standaardprocessen, het verfijnen van checklists en het efficiënter maken van controle lijkt logisch, maar ondermijnt op termijn de relevantie van de functie. Precies dit werk wordt immers het snelst overgenomen door AI.

De Barbell Index maakt deze verschuiving concreet en meetbaar. Door te kijken naar de verhouding tussen hoogwaardig menselijk werk, routinematig werk en AI-geautomatiseerde taken, ontstaat inzicht in waar een auditorganisatie werkelijk waarde creëert. Hoe kleiner het aandeel routinematig werk, hoe sterker de organisatie zich ontwikkelt richting een toekomstbestendige structuur.

Kader: de Barbell Index (Scheepers 2026) in auditpraktijk

De Barbell Index (BI) is een praktisch stuurinstrument om te meten hoe sterk auditwerk verschuift van het midden naar de uiteinden. De index is gebaseerd op drie componenten: het aandeel hoogwaardig menselijk werk (H), het aandeel routinematig kenniswerk (R) en het aandeel AI-geautomatiseerde workflows (A), waarbij deze samen 100% vormen.

De formule is eenvoudig:
BI = (H + A) − R, wat ook geschreven kan worden als BI = 1 − 2R.

De kracht van deze formulering is dat zij direct zichtbaar maakt waar de spanning zit: hoe groter het aandeel routinematig werk, hoe lager de Barbell Index en hoe kwetsbaarder de auditfunctie wordt.

In de praktijk betekent een lage score dat audit nog sterk leunt op standaardcontroles en procedurele zekerheid. Een middenscore wijst op een transitie waarin zowel automatisering als herwaardering van menselijk oordeel zichtbaar zijn. Een hoge score duidt op een volwassen barbell-structuur, waarin AI het uitvoerende werk draagt en auditors zich concentreren op interpretatie, governance en besluitvorming.

Voor auditleiders biedt de index daarmee meer dan alleen een meetinstrument. Het is een strategische spiegel die zichtbaar maakt of de organisatie nog gevangen zit in het midden, of daadwerkelijk beweegt naar een toekomstbestendige positionering.

AI-Barbell Strategist GPT. 

De implicaties reiken verder dan technologie alleen. Auditorganisaties bewegen van piramidevormige structuren naar een barbell, waarin automatisering aan de ene kant en senior expertise aan de andere kant domineren. Personeelsplanning verschuift van functies naar vaardigheden, waarbij analytisch vermogen, probleemframing en moreel oordeel centraal komen te staan. En leiderschap verandert mee: minder gericht op controle, meer op betekenis, context en richting.

Daarmee verandert ook de essentie van audit. De vraag is niet langer of iets klopt, maar of het ertoe doet. Niet alleen of een proces correct is uitgevoerd, maar of de uitkomst wenselijk en verantwoord is. In een wereld waarin alles controleerbaar wordt, ontstaat waarde juist buiten de controle, in wat niet direct zichtbaar is, in wat niet in data past en in wat interpretatie vraagt.

Kader: drie strategische keuzes voor auditleiders

Auditorganisaties staan voor een fundamentele herpositionering. De eerste keuze is om routinematig werk versneld te automatiseren en expliciet afscheid te nemen van het idee dat efficiëntie in het midden een duurzaam concurrentievoordeel biedt. De tweede keuze is om doelgericht te investeren in menselijk oordeel, met nadruk op governance, ethiek en contextuele interpretatie. De derde keuze is om audit opnieuw te definiëren als een strategische functie: niet als sluitstuk van controle, maar als bron van inzicht en richting in een organisatie die steeds complexer en data-intensiever wordt.

De toekomst van audit wordt daarmee niet bepaald door technologie alleen, maar door de bereidheid om fundamenteel anders naar de eigen rol te kijken. De organisaties die deze stap zetten, verplaatsen zich naar de uiteinden van de Barbell en precies daar ontstaat de nieuwe waarde van audit.

Willem E.A.J. Scheepers, AI Implementer

Indo over de AI Reality Check vind je op de LI pagina DAMIES Future Intelligence. Of mail: willem@willemscheepers.eu  GET READY FOR THE FUTURE

Mijn Yamala.ai Profile; daarin kun je met mijn AI-Twin praten.

Voor je AI-Agent heb ik dit profiel beschikbaar: Rent-a-Human.ai