Succesvol veranderen door richting, consistentie, samenhang en feedback

• Succesvol veranderen
• Een integraal congruentiemodel
• Richting
• Consistentie
• Samenhang
• Feedback
• Kanttekeningen
• Stelling
• Literatuur

Succesvol veranderen

Veranderingsprogramma's binnen organisaties zijn gedoemd te mislukken. Diverse onderzoeken illustreren dit. Carr et al. (1996) concluderen dat slechts twintig tot dertig procent van de complexe verandertrajecten succesvol is. De projecten variëren van Total Quality Management (TQM) tot de invoer van bedrijfsprocessensystemen en ICT-projecten. Specifiek kan worden gewezen op onderzoek dat aantoont dat bij herontwerp van bedrijfsprocessen meer dan zeventig procent van de projecten niet voldoet aan de verwachtingen (Bashein et al., 1994). Implementeren, het omzetten van plannen in gerealiseerde doelstellingen, blijkt dus moeilijk.

Er zijn ook organisaties die wel degelijk met succes hun voorgenomen plannen waarmaken. In bijvoorbeeld het project The European Way to Excellence (Hardjono et al. 1996) stonden de vragen centraal hoe organisaties zichzelf verbeteren en hoe ze toe werken naar excellentie. Middels casestudies is beschreven wat excellente, Europese organisaties kenmerkt. Het omvangrijke project moest een antwoord geven op de vraag wat goed management is en wat goede managementpraktijken zijn. Uiteindelijk zijn 35 organisaties uit vijftien landen onderzocht. Deze grote, middelgrote en kleine organisaties, afkomstig uit de industrie, dienstverlening en publieke sector, hebben zich aantoonbaar onderscheiden door hun prestaties en wijze van organiseren.

In het kader van zijn proefschrift heeft Steven ten Have (2002) vier organisaties uit The European Way to Excellence nader onderzocht: Nokia, ST Microelectronics, PTT Post (nu TPG Post) en Sollac. Zij houden zich bezig met respectievelijk telecommunicatie, halfgeleiders, logistieke dienstverlening en staal. De ondernemingen zijn over een periode van circa tien jaar gevolgd, een periode waarin zij te maken kregen met grote strategische veranderingen (zie voor meer details Ten Have, 2002).

Deze vier bedrijven hebben er blijk van gegeven bovengemiddeld goed georganiseerd te zijn. Dit is ook onderkend door onafhankelijke auditors en wordt bovendien op uiteenlopende manieren onderstreept. Zo heeft PTT Post de Nederlandse Kwaliteitsprijs gewonnen en de andere drie de European Quality Award. Daarnaast worden Nokia, ST Microelectronics en TPG Post in The Competitive Fitness of Global Firms Report van het Franse Insead gerekend tot de uitzonderlijke bedrijven die, waar het gaat om business capabilities (cultuur, missie, organisatie, systemen en sturing), als world class worden gekwalificeerd. Nokia is op dat punt zelfs de nummer 1 van de wereld.

Een integraal congruentiemodel

Waarom slagen deze ondernemingen erin hun organisatie zo in te richten, dat zij hun plannen kunnen realiseren? Succesvolle implementaties zouden het resultaat van een integrale aanpak zijn, is een veel gehoord antwoord. Vraag is evenwel wat zo'n integrale aanpak behelst.

Bourgeois en Brodwin (1984) hebben een dergelijk change model for implementation opgesteld. Centrale gedachte is dat een effectieve implementatie stoelt op doelstellingen en op elkaar afgestemde structuren, beloningssystemen, management control en sturing. Wat specifiek de vier genoemde organisaties afstemmen om 'alles organisatorisch te laten passen', blijkt zichtbaar te kunnen worden gemaakt door hun managementpraktijken te beschrijven aan de hand van vier managementprocessen: richting, consistentie, samenhang en feedback.