De wijze waarop we organisaties inrichten en organiseren is gebaseerd op een visie en aannames vanuit de industriële revolutie. Werk was toen vooral routinematig. Beheersing, controle en voorspelbaarheid was het adagium. Opgelegde ofwel extrinsieke motivatie was het middel. Nu is de aard van werk vooral niet-routinematig. Ondernemerszin, inventiviteit en creativiteit zijn broodnodig. Dat vraagt om autonome motivatie. Hoog tijd voor het ontmanagen van organisaties.

Industriële revolutie
De industriële revolutie bracht niet alleen een technologische revolutie, maar ook een organisatorische. Het routinematige werk werd opgedeeld in delen en teruggebracht naar eenvoudig, routinematige handelingen, ondersteund door technologie. Management deed zijn intrede. Management had tot taak om het werk te organiseren en toe te zien op een goede uitvoering. Om processen, arbeid en technologie zodanig op te lijnen zodat er een zo groot mogelijke productiviteit ontstond. Werken was een afgebakende, beschreven serie handelingen, onderdeel van een gecontroleerd proces dat leidde tot een voorspelbare uitkomst.

Routinematig
Ondanks dat we het industriële tijdperk achter ons hebben gelaten, is het adagium van beheersing en controle met het extrinsiek motiveren van mensen als middel, is nog steeds de heersende benadering van organiseren en inrichten van organisaties.

Ook al is de aard van werk al lang niet meer routinematig, druist deze manier van organiseren in tegen de natuur van mensen en zijn de aannames achter dit managementadagium allang achterhaald. Management is eerder onderdeel of zelfs oorzaak van problemen die zich in organisaties voor doen, dan de oplossing. Management maakt mensen volgzaam en voorzichtig, waar we inventiviteit en ondernemerschap nodig hebben. Management leidt tot gecontroleerde processen met een voorspelbare uitkomst terwijl ontwikkelingen in sneltreinvaart voortrazen en de onvoorspelbaarheid hoogtij viert. Bovenal staat beheersing en controle haaks op talentontwikkeling en vernieuwing en extrinsieke motivatie haaks op passie, betrokkenheid en autonome motivatie. Management leidt tot goedgeorganiseerde middelmatigheid waar excelleren gevraagd is. Jason Fried betoogt (http://bigthink.com/ideas/18522) dat onze werkomgeving eerder ingericht is om te verstoren dan om effectief in te werken. Wat zet Fried op één als grootste verstoorder? Right, managers.

Anders organiseren
Een veel gehoorde reactie die ik krijg is: “Zonder management wordt het toch een zooitje?” En daar zit hem wat mij betreft de crux. Zonder organisatie wordt het een zooitje, management kunnen we missen als kiespijn. Wanneer we het fenomeen management van een functie of een baan nu eens tot een rol of een taak maken. En die rol of taak wordt uitgevoerd door de best geëquipeerde persoon die zich gemotiveerd voelt die specifieke rol op zich te nemen, garandeert dat genoeg structuur en organisatie. Dit vraagt om een ecologische inrichting van organisaties: netwerken van mensen op basis van vrijwillig committent cellen vormen en vanuit zelforganisatie opereren in een groter geheel.
Gezamenlijke ambities garanderen verbinding en gezamenlijke richting. Diversiteit waarborgt creativiteit, inventiviteit en continuïteit. Autonomie garandeert een optimale bijdrage. En guiding principals, transparantie in informatie & open feedback cultuur garanderen het nemen van verantwoordelijkheid voor een optimale bijdrage, voortgang, opbrengst en kwaliteit. Bedrijven als Semco en FiNext bewijzen al jaren dat het werkt. Voor medewerkers, klanten en aandeelhouders!

Deze column werd ingezonden door Edwin de Bree. Heeft u ook iets wat u bezig houdt? Plaats uw eigen column ›