1. De relatie tussen managementwetenschap en praktijk

De relatie tussen de managementwetenschappen en de praktijk mag als problematisch getypeerd worden. Ik heb dit in de bijna 40 jaar van mijn loopbaan vaak zo ervaren. Tussen Lynd’s boek uit 1939 Knowledge for what? The place of social science in American Culture (1) en het indrukwekkende jubileumboek van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid van 2007 (2) is ook in de literatuur vaak aandacht geschonken aan dit vraagstuk. In dit afscheidscollege wil ik dit onderwerp nader verkennen omdat het weer toenemend actueel is. Daarbij ga ik ook in op de bruggen die er zijn of geslagen kunnen worden.

Wat ik in dit verhaal vertel is niet alleen een privé-mening. Ik heb gesprekken gevoerd met 22 mensen die het vraagstuk in hun werk van dichtbij kunnen beoordelen: wetenschappers, managers in publieke en private organisaties, consultants en andere intermediairs.

2. Beelden van een kloof

De meningen van mijn gesprekspartners over de aard en oorzaken van de afstand tussen wetenschap en praktijk lopen uiteen van ‘het valt nogal mee’ tot ‘het is dramatisch. Een duidelijke meerderheid vindt echter dat er op het gebied van management en bestuur een te grote afstand is tussen wetenschap en praktijk. Verder is iedereen het erover eens dat de onafhankelijkheid van de wetenschap niet verloren mag gaan als je probeert die afstand te verkleinen. Voor de rest zou ik de visies in drie groepen willen indelen.

Opvatting 1: Er is een flinke kloof, en dat zou anders moeten.
Het idee is dat de wetenschap meer toegevoegde waarde zou moeten hebben voor praktijkmensen. Enkele citaten die typerend zijn voor deze opvatting:

  • Wetenschappers zitten veilig in hun ivoren toren. Maar er zijn ook teveel managers die te weinig doen om hun kennis op peil te brengen of te houden.
  • Dat we onze relevantie kwijtraken is geen probleem voor de praktijk, want die gaat wel door, maar het is wel een probleem voor de wetenschap. Het gaat om het bestaansrecht.
  • Het is absoluut dramatisch! Ik vraag me af: hoe zou het zijn als het in de medische wereld er net zo aan toe ging als in de managementpraktijk?

Opvatting 2: Er is wel een kloof, maar dat geeft niet.
Het idee is hier dat wetenschappers en praktijkmensen hun eigen ding doen en moeten doen. Enkele citaten:

  • Die kloof is in zekere zin onvermijdelijk en ook wel goed. Het belangenperspectief van degene die het onderzoek betaalt kan de onafhankelijkheid…