Veel organisatieveranderingen worden ingezet vanuit de overtuiging dat een gedegen plan, met aandacht voor inhoud én acceptatie en actieve deelname van betrokkenen cruciaal zijn om de verandering te doen slagen. Toch blijkt vaak dat, ondanks de doordachte aanpak en zorgvuldig gekozen interventies, de verandering niet écht van de grond wil komen. De oorzaak? Veranderingen zijn slechts voor een deel te managen. Volgens sociale netwerktheorie veranderen mensen niet omdat een verandertraject of hun leidinggevenden ze hiertoe oproept. Mensen veranderen omdat hun omgeving hen aanspoort in beweging te komen. Dit is een spontaan proces dat slechts voor een deel vanuit de hiërarchische structuur geregisseerd kan worden. Frustrerend? Of inspirerend?

De directie van een Shared Service Centrum besluit een veranderproject te starten. Doel van de verandering is de effectiviteit van de dienstverlening en de klanttevredenheid te vergroten.

Een projectteam gaat aan de slag om een plan van aanpak te maken. Dit bestaat globaal uit vier stappen: analyse, schets van het ideaal, ontwerp en een aanpak voor realisatie. Het projectteam bestaat uit medewerkers van het SSC en in de analyse- en ontwerpstappen doen ook vertegenwoordigers van de klanten actief mee.

Er wordt veel tijd en energie gestoken in communicatiemomenten. Zo informeert de directeur de medewerkers via reguliere overleggen, organiseert de projectleiding inloopsessies om de uitkomsten van de analyse te delen en worden alle medewerkers van het SSC een dag uitgenodigd op de hei om hun reacties op en ideeën voor het toekomstplaatje te geven.

Ondanks het gedegen plan van aanpak, de aandacht voor communicatie en het enthousiasme van directie en projectleiding blijft een groot deel van de organisatie sceptisch over de verandering. Na een half jaar lijkt er nog maar weinig écht te veranderen.

Dit artikel beschrijft de waarde van sociale netwerktheorie bij veranderingen.

Structuur en plan…

De verandering in het voorbeeld hierboven werd ingezet vanuit de volgende uitgangspunten:

  1. Een organisatie is een gestructureerde eenheid. Ze bestaat uit medewerkers die werken in een bepaald team voor een bepaalde afdeling, aangestuurd door een directie. Deze organisatiestructuur vormt de basis voor de verander- en communicatieaanpak. Zo werd in het voorbeeld…