De onderwijspraktijk

Ik laat u een werkoverleg meemaken tussen een onderwijsmanager en een hogeschooldocent. De laatste stelt dat hij zijn werk niet goed kan doen. Hij deelt zijn werkruimte van 7 x 4 meter met drie collega’s. Er staan vier bureaus met vier PC’s en vier telefoons. Bovendien heeft de werkruimte de functie gekregen van flexibele werkplekken want naast de vijf vaste docenten proberen ook uurdocenten, binnenvallende collega’s van andere opleidingen en rondreizende managers een ‘flex’ te scoren. Spontaan overleg met collega’s of studenten kan natuurlijk niet in deze ruimte (wat om de haverklap wèl gebeurt). Spreekruimtes zijn weliswaar van te voren te reserveren maar in de regel al vergeven. De docent benadrukt dat juist de beschikbaarheid van kleine werkruimtes van uiterst groot belang is gezien de aard van het ‘nieuwe’ onderwijs: het competentiegericht leren en het daarbij horende werken in studiegroepjes, al of niet onder begeleiding van een docent. Terwijl docent naar adem hapt, geeft de onderwijsmanager aan dat we nog ruim in ons jasje steken met onze vierkante meters berekend naar het aantal studenten dat we onderdak bieden (richtlijn facilitaire zaken). Bovendien is uit onderzoek gebleken dat de bezettingsgraad van docentenruimtes over de gehele week genomen 30% bedraagt.

De docent snijdt en ander heikel punt aan: het inhuren van externe surveillanten bij tentaminering. Dit heeft al tot verschillende problemen en zelfs calamiteiten geleid. Zo had de surveillant geen leslokaal tot zijn beschikking of het verkeerde tentamen in handen gekregen. Zelfs een hoogoplopende ruzie bleef de surveillant niet bespaard: was het nu wel een openboektentamen (studenten) of niet (surveillant). Juist zelf de tentamens afnemen, zo stelt onze docent, is wel zo fatsoenlijk naar de klant toe: je kunt toelichting geven op het tentamen en in alle voorkomende gevallen als deskundige adequaat optreden. De onderwijsmanager: het is goedkoper om zestigplus surveillanten van buiten in te huren.


In dit artikel stel ik de vraag aan de orde of het type managementdenken zoals hierboven geïllustreerd te rechtvaardigen is. Eerst ga ik nader in op het gangbare denken van managers. Daarna haal ik de  rechtvaardigheidsfilosofie van John Rawls aan; met zijn benadering probeer ik de…