Onderzoeken naar resultaten van fusies schetsen onveranderlijk een somber beeld. Een kleine selectie ter illustratie. Volgens KPMG mislukt 85 % van alle geregistreerde fusies. De Hay Group stelt dat slechts één op de tien fusies succesvol is. Professor Schenk laat ons helemaal schrikken: ‘als een fusie slaagt dan is dat toeval’. Dit geldt voor het bedrijfsleven, maar is naar mijn ervaring net zo waar voor de non profit sector. Er is iets goed mis met de gangbare benadering van fusies. Verbetering begint met een andere manier van kijken naar fusies. Hier vindt u vijf aanbevelingen die behulpzaam kunnen zijn. Bij iedere aanbeveling  ziet u een toelichting en motivatie.

1. Zie fusie niet alleen als besluit maar vooral als proces
2. Zorg voor goede regie en fair play
3. Zoek balans tussen inhoud, belangen en mensen
4. Hanteer spanningsboog tussen uitdaging en veiligheid
5.Organiseer interactie en benut bestaande dynamiek
In kort bestek 

1. Zie fusie niet alleen als besluit maar vooral als proces

Eerst maar een voorbeeld
De besturen van twee  fuserende instellingen zijn weliswaar betrokken bij het voornemen tot fusie maar toch beducht voor verlies van identiteit. De subsidiërende overheid stimuleert schaalvergroting, maar had in dit geval liever meer deelnemers gezien. De directies zijn warme voorstanders van de fusie, maar er is ook rivaliteit om de leiding van de nieuwe organisatie merkbaar. De uitvoerende medewerkers zijn zeer ongerust:  “als de hoofdlocatie verhuist dan verlies ik mijn baan.” De bonden stellen als eis dat er geen gedwongen ontslagen mogen vallen, een eis die zich moeilijk verdraagt met de gewenste doelmatigheidswinst. Een van de ondernemingsraden vindt dat de fusiepartner zich teveel opstelt als overnemende partij. De professionals begrijpen heel goed dat fusie voordelen heeft, maar reageren toch afhoudend want: “we worden nergens bij betrokken”.

U ziet dat een fusie allerlei externe en interne belanghebbenden kent met een eigen perspectief op de gang van zaken. Zij laten zich ieder op hun eigen manier gelden bij de totstandkoming van het fusiebesluit, maar ook daarna bij de realisering van het besluit.  In een wisselende samenspraak van partijen krijgt de fusie steeds concreter vorm. De uitkomst is zelden identiek aan de oorspronkelijke doelstellingen van de fusie.

Voorbeeld 2
Jaren na het fusiebesluit is de organisatie nog steeds verdeeld in zogeheten bloedgroepen met een hang naar het verleden. De veronderstelde synergie door…