In dit artikel verklaar ik aan de hand van het verhaal van de Rocky Mountain Locust de opkomst van de ‘zwerfkapitalisten’. Daartoe pas ik het begrip ‘locus of control’ toe op de onderneming. Het voorbeeld Ahold toont aan dat de tijd waarin vrij eenvoudig waarde gecreeërd werd op concernniveau al geruime tijd achter ons ligt en dat de ‘locus’ van waardecreatie in de meeste concerns op SBU-niveau is komen te liggen. Alleen het in cultuur nemen van de strategische wildernis die vele concerns kenmerkt kan de wind uit de zeilen van de zwerfkapitalisten nemen. Daartoe zal het concern getransformeerd moeten worden.

De locusts en de locus

Zo’n twee jaar gelden maakte de toenmalige Duitse SPD-voorzitter Müntefering de beroemde vergelijking tussen zwerfkapitalisten en locusts, oftewel sprinkhaanzwermen. Zijn stelling was dat private equity- en hedgefondsen (in dit artkel zwerfkapitalisten genoemd) als een plaag op bedrijven neerstrijken, alles kaalvreten en daarna verdergaan naar het volgende slachtoffer.

Een uitstapje in de natuurhistorie:
Rond 1870 bereikte de Rocky Mountain locust een ongekend hoogtepunt. Deze in zwermverband levende sprinkhaan raasde van prairie naar prairie in de nog niet gekoloniseerde westelijke helft van Noord-Amerika. Op enig moment werd een zwerm zo groot als de staat Californië waargenomen. Enkele gunstige factoren zorgden voor een ongekende vermenigvuldiging: de aanwezigheid, als gevolg van de droogte, van geconcentreerde suikers in de prairievegetatie, een periode met groeistimulerende hoge temperaturen en voor de verspreiding gunstige winden. De Rocky Mountain locust verdween echter nog sneller dan dat hij was opgekomen. De oorzaak van het uitsterven is nooit helemaal opgehelderd. Waarschijnlijk heeft de toenemende landbouw die volgde op de Gold Rush de voedselgronden en onderaardse broedkamers van de locust vernietigd. De locust floreerde in de door de droogte geteisterde wildernis maar verdween toen deze wildernis in cultuur werd genomen...

Ligt het antwoord op de zwerfkapitalisten in het verhaal van de Rocky Mountain Locust besloten? De overeenkomsten zijn treffend. Ook voor het…