De  huidige maatschap als rechtsvorm verdwijnt, maar als organisatietype is het maatschapsmodel nog springlevend. Dit model past prima bij de behoefte aan individualiteit en zelfstandig ondernemen, terwijl men, juist ook in deze tijd, behoefte heeft aan binding en gemeenschapszin. Maar maatschapachtige organisaties (partnerships) staan van diverse kanten onder druk. Ze gaan steeds meer op gewone bedrijven lijken. Welke concessies zijn zinvol, welke aanpassingen zijn onvermijdelijk? Of zoals een echte 'maat', Tony Angel van Linklaters, zegt: 'How can law firms develop more structured methods of management without selling theirs souls to the corporate devil?' (Empson, 2007).

Rode potlood

In partnerships (ook wel Professional Service Firms genoemd) staan traditionele verhoudingen ter discussie. Hiërarchie, vroeger onbekend en door vrijheidslievende professionals vooral onbemind, doet meer en meer zijn intrede. Mede als gevolg van schaalvergroting dreigt de 'matencultuur' te verwateren. De zo typisch bij de maatschap passende clan control zorgt niet meer voor voldoende onderlinge binding -en correctie! Ook de externe eisen worden steeds hoger, door concurrentie en door regelgeving, en dat betekent dat bureaucratic control onvermijdelijk is. De centrale sturing moet wat strakker om aanpassingen door te kunnen voeren in de organisatie. Niet langer kunnen besluiten over nieuwe praktijkgroepen (of het in stand houden van verlieslatende praktijken) aan de individuele vennoten worden overgelaten. Strategische sturing is noodzakelijk en dat betekent dat bestuurders, die vakprofessional zijn, af moeten leren met 'het rode potlood' te managen, zoals een bestuursvoorzitter van een advocatenkantoor het fijntjes uitdrukte.

Is up-or-out nog in?

De partnerstatus is niet meer het onbetwiste paradijs. Parttime werken staat op de agenda. Schoorvoetend staan steeds meer kantoren toe dat het partnerschap ook mogelijk is voor vier dagen in de week. Een kleine aardverschuiving wat de cultuur betreft! Vrouwen conformeren zich minder aan de masculiene standaard van competitie en veel uren maken. Ook die bocht wordt genomen. Het Accountantskantoor Berk ging zelfs zover dat het zich in een advertentie aanprees als een kantoor waar parttime werken mogelijk is! Gedurfd, maar begrijpelijk gezien de harde strijd die…