Er is veel aandacht in de managementliteratuur voor spiritualiteits- en zingevingsvragen. Van een van de langst-bestaande organisatie in de wereld, de kerk - ongeveer 18 eeuwen- , kunnen ook managers stellig iets leren. Bijvoorbeeld het hebben van een lange adem, de deugd van barmhartigheid beoefenen, hoop koesteren, de kunst van rituelen verstaan. Allemaal thema’s die voor de vitaliteit en de duurzaamheid van organisaties van groot belang zijn. In dit artikel wil ik daar iets van opdelven en omdat het omstreeks Pinksteren (27 mei 2007) gepubliceerd wordt is gekozen voor bovenstaande titel.

Productiviteit: output

Krachtige organisaties hebben een grote omzet, leveren veel diensten en/of producten. Belangrijk is wat er uit iemands handen komt, wat er de poort uitgaat, waar de medewerkers goed in zijn, hoeveel winst er gemaakt wordt, wat de aandelen doen. Kortom, je let op de ‘output’ en daar heeft iedereen ook wel iets over te zeggen. De ingenieur weet dat je met het slimme materiaal xyz een nog betere geleiding kunt realiseren. Terwijl de vrouw van marketing een reeks van argumenten heeft om juist nu van start te gaan met de productie van generatie 3.5 van het systeem en niet te wachten tot 4 is uitgetest. De directeur legt zijn volle gewicht in de schaal om de nieuwste Europese standaard van zorgverlening binnen zijn instelling te realiseren, waarbij het hoofd facilitaire dienst vindt dat er absoluut niet verder bezuinigd kan worden op de post ‘aanschaf nieuw materieel’.

Bij productiviteit is de focus gericht op wat een organisatie voortbrengt, wat effectief is. Het is wat anderen ervan zien, ervan ontvangen en daarop kun je dan ook een organisatie beoordelen. Dat gebeurt dan ook voortdurend. De waarde van een product of een dienst hangt samen met de mate waarin het afgestemd is op de vraag van klanten, met de aanwezigheid van een concurrerend aanbod van anderen. Daarover is ook iedereen het eens. Alleen dreigt bij deze focus op de productiviteit de energie zozeer op de output te worden gericht, dat de mens uit beeld verdwijnt. En dat betekent vroeg of laat het einde van de organisatie. Medewerkers raken gedemotiveerd, de leiding krijgt ruzie, energie wordt mateloos verspild, de techniek wordt steeds dominanter. Dit komt omdat men over datgene wat van de organisatie uitgaat, controle wil uitoefenen: het moet immers zo goed mogelijk zijn. En daarover verschillen de…