In het eerste deel van dit drieluik stelden Joost Kampen en Gertjan Schuiling het thema verwaarlozing aan de orde. In de organisatieleer geen bekend begrip, maar in de pedagogie des te meer, en dat levert frappante parallellen op. In dit deel verkent  Kampen met ortho-pedagoog Alje Mulder hoe je tot de diagnose 'verwaarlozing' komt en wat dat betekent.

Verwaarlozing is in de pedagogie een van de meest ingrijpende diagnoses. Je geeft ermee aan  dat het kind geen 'persoon’ kan worden omdat de opvoeder bewust of onbewust zijn verantwoordelijkheid niet heeft genomen, of kunnen nemen. Die verantwoordelijkheid is: helpen en ondersteunen bij de ontwikkeling. Dat begint met accepteren, maar bij opvoeding worden ook verwachtingen geuit en grenzen gesteld. Bij verwaarlozing is dat niet gebeurd en het gevolg is onthechting.

In ernstige gevallen lijkt het in eerste instantie of alle behandelingen falen. De kinderen lijken wel een bodemloze put, 'aandacht geven' helpt niet meer. Dat zien we ook bij verwaarloosde organisaties.

Rob is nu anderhalf jaar manager bij deze dienst: hij begon er vol enthousiasme aan. Dit was hem op het lijf geschreven: een organisatie na een ingrijpende reorganisatie helemaal opnieuw opbouwen. Hij is de laatste tijd zo moe: het lijkt wel of al zijn energie uit hem gezogen wordt. Een tandje hoger helpt ook niet….

In gezinnen én in organisaties staan we bij 'normale' dingen pas stil als er spanning komt te staan op de relatie. Wat zo natuurlijk leek gaat niet meer vanzelf, het is zoeken naar een andere aanpak. Problemen in de relatie zijn op zichzelf echter nog geen signaal van verwaarlozing. Daaraan moeten we pas gaan denken als er een chronische scheefgroei heeft plaatsgevonden die niet meer zo makkelijk is te herstellen. Er is dan sprake van een fundamentele relatiecrisis.

Zoals in deel 1 uitgelegd, kan verwaarlozing verschillende gezichten hebben. Kort gezegd gaat het om 1) géén regels stellen, 2) alléén maar regels stellen, of 3) noch het een, noch het ander doen. Daaraan voegen we nu twee elementen toe.

Ten eerste: verwaarlozing is een normatief begrip. Het gaat ervan uit dat een ontwikkeling die wel verwacht mocht worden is uitgebleven, een ontwikkeling naar volwaardig…