De dove varaan (Lanthanotus borneensis) is de enige soort uit de familie dove varanen. De geslachtsnaam betekent letterlijk vertaald: verborgen oren. De dove varaan wordt wel beschouwd als levend fossiel. De soort is zo zeldzaam dat er waarschijnlijk meer opgezette dan wilde exemplaren zijn. De dove varaan komt alleen voor in Sarawak, een provincie van Maleisië op het eiland Borneo, waar hij in meertjes, beken en rivierarmen in bossen leeft, stromend water wordt vermeden. De dove varaan wordt vrijwel nooit waargenomen en het dier staat hoog op de lijst van uitstervende diersoorten. Ik had nog nooit van het beest gehoord, en misschien u ook niet, dus kunt je zeggen: ‘Wat maakt het uit als hij uitsterft?’ Misschien niks, maar het leert wel een harde les, die van Darwin, de evolutieleer: wanneer een soort zich niet of onvoldoende aanpast aan de veranderde omstandigheden loopt hij het risico uit te sterven.

De evolutieleer geldt volgens mij ook voor organisaties, onderdelen daarvan en in zekere zin ook voor individuen. Aanpassen aan veranderende omstandigheden, anders loop je het risico dat de omstandigheden hun loop nemen met jou. Die theorie past dus ook de medezeggenschap. Sinds het ontstaan van de WOR zijn veel omstandigheden in de omgeving van OR’s al vaak en drastisch veranderd, maar wat zich niet of nauwelijks aanpast is de medezeggenschap.

Het voortbestaan van de ijsbeer staat op het spel. Wat door het smelten van de poolkap onvermijdelijk gaat gebeuren, is dat de ijsbeer verdwijnt, maar nu al mengt hij zich succesvol met andere beersoorten van het vaste land. Daarmee verdwijnt de ijsbeer, maar hij leeft op een andere en beter aangepaste manier verder. Een beetje als bruine beer en een beetje als witte beer. Een beetje bestand tegen extreme kou en een beetje bestand tegen warmer weer.

De vaste ijsvloer onder de voeten van de medezeggenschap smelt. Zelden worden or-leden nog gekozen, er is weinig belangstelling voor het OR-werk en niet zelden is de afstand tussen or en werkvloer even groot of nog groter als de afstand tussen de bedrijfsleiding en de werkvloer. De ondernemingsraad heeft geen best imago (een beetje dat van een fossiel). De ondernemingsraad kent beschermingswetten, maar die kenden meer bedreigde diersoorten; helaas heeft dat vele niet voor uitsterven behoed.

Het wordt tijd voor aanpassingen. Groot of klein, dat hangt af van de voortdurend veranderende omstandigheden.

(Deze column is uitgesproken tijdens de ‘Beukpicknick’ op 17 september in Arnhem met praktijkvoorbeelden van innovatieve participatie en medezeggenschap als onderwerp.)

Deze column werd ingezonden door Dick Termond. Heeft u ook iets wat u bezig houdt? Plaats uw eigen column ›

Gerelateerde items