Verbazingwekkend

Het blijft verbazingwekkend. Er is al zoveel ervaring opgedaan met fusies en toch blijkt het resultaat steeds weer onder de maat. Meer dan de helft (sommige onderzoeken spreken van 70 %) van de fusies kan als mislukt worden beschouwd. Twee voorbeelden:

De leiding van het grote adviesbureau dat een klein gespecialiseerd bureau overneemt maakt duidelijk dat de betreffende adviseurs zich moeten aanpassen aan de bestaande bureaucratie. Maar verwacht wel dat men als nicheplayer blijft presteren. Binnen een jaar is van de bijzondere kwaliteiten niets meer over en is het merendeel van de adviseurs vertrokken.

De directies van vijf onderwijsinstellingen die samen een ROC vormen hebben onderling uitgemaakt dat alle directies in stand blijven en dat bovendien de kopmannen van de drie grootste samen een Raad van Bestuur vormen. De combinatie van kwaliteiten en de chemie blijken onder de maat, maar de directeuren krijgen hun zin. Een jaar en een crisis later, en ten koste van veel geld, komt er alsnog een andere Raad van Bestuur. In dat jaar is van integratie niet veel terechtgekomen.

Het vooruitzicht van fusie is zo aantrekkelijk (of onvermijdelijk) dat de risico’s op de koop toe worden genomen. Blijkbaar zijn, zoals The Economist het stelt, ‘fusies net als tweede huwelijken een overwinning van hoop op ervaring’.

Wat gaat er vaak fout?

  • In de kern van de zaak gaat het om chronische verwaarlozing van procesmatig denken en handelen

Op het moment dat het glas wordt geheven bij het fusiebesluit is er nog geen enkele meerwaarde gerealiseerd. Er zijn verwachtingen over synergie tussen de fusiepartners, maar dat is voorlopig alleen maar theorie. De fusiewinst kan pas bij de eindstreep worden opgehaald. In het fusiebesluit zijn de voordelen van de fusies alvast ingecalculeerd. Of die er ook komen is afhankelijk van het proces dat doorlopen wordt. In de fusieplannen ziet dat er inhoudelijk verantwoord en overzichtelijk uit. De praktijk is vaak weerbarstiger.

  • Tussen droom en daad staat bij fusies een heleboel gedoe

Dat gedoe verstoort de planning en is soms ongelofelijk triviaal. Zoals een collega eens verzuchtte: “het zou allang klaar zijn geweest als er niet zoveel ruis op de lijn was geweest”. Maar die ruis is geen bijproduct van een…