Al geruime tijd woedt onder liefhebbers, onder meer op deze site, een stevige discussie over de vergankelijkheid van managementconcepten. Da’s niet zo gek, want het is een veelgehoorde klacht: “Er is al zo ontzettend veel managementliteratuur, en het ene concept is nog niet uitgedacht of het volgende wordt al weer geïntroduceerd”. Wat dat betreft bevindt de managementtheorie zich nog in de pre-embryonale fase, waar nog niets blijvends wortel lijkt te hebben geschoten. Het nieuwste wordt ingeruild voor het allernieuwste, en dat veroudert net zo snel.

Modegevoelig

Verschillende managementdenkers keren zich hartstochtelijk tegen de modegevoeligheid van het vakgebied. Als de managementkunde enig soortelijk gewicht wil krijgen, dienen concepten te worden gefalsifieerd door diepgravend onderzoek en dienen bewezen theorieën de basis te vormen voor nadere gedachten. Daarmee kan de aangenaam contraire opinie van organisatiefilosoof René ten Bos, op deze site in het artikel ‘Managementconcepten: mode of wetenschap?’ van Gyuri Vergouw beschreven, aan de kant worden geschoven. Ten Bos pleitte bij zijn promotie juist voor meer vluchtigheid en minder wetenschappelijke onderbouwing. Managementgoeroes moeten managers geven wat managers willen, wat in de mode is, en niet wat per sé wetenschappelijk verantwoord is. Oppervlakkig gezien past het voortdurend ontwikkelen van nieuwe managementconcepten inderdaad bij wat de manager wil. Als we de spade een schep dieper de grond insteken moeten we ons echter afvragen of managers nu iets willen wat nieuw en spannend is, of iets wat tot resultaatverbetering leidt. Ik denk dat het laatste juist is, en dan heeft de wetenschappelijk-rationele invalshoek toch meer zeggingskracht dan het verfrissend andere geluid van Ten Bos.

Concepticide

Iemand die ook in de wetenschappelijk-rationale traditie staat is Stefan Heusinkveld blijkens zijn proefschrift Surges and Sediments. (Misschien een pikant detail: Ten Bos was lid van de leescommissie van dit proefschrift.) Hij promoveerde ongeveer een jaar geleden in Nijmegen op de vergankelijkheid van managementconcepten. Hij introduceert het woord concepticide voor de tendens bestaande organisatieconcepten af te danken die eerst nog als nieuw werden omarmd.

Heusinkveld stelt dat de relatie tussen de oude af te danken, en de nieuwe te omarmen concepten, niet vooraf is bepaald. Dat is een hoopvolle…