Wat zijn de verschillen tussen de overheid en de wereld daarbuiten? En welke verschillen zien mensen die van een topfunctie bij de rijksoverheid naar een positie daarbuiten verhuisden, of van buiten de rijksoverheid juist naar een topfunctie erbinnen? Dat is het vertrekpunt voor een serie van vijf interviews met oud-topambtenaren over trends en ontwikkelingen binnen het openbaar bestuur. In het dit deel van deze serie: Ralph Pans, voormalig SG van het ministerie van Verkeer en Waterstaat en huidig voorzitter van de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten.

Een verrasingsvol interview
Ralph Pans reflecteert in dit interview op de rol van de overheid in de maatschappij. Die overheid is verslaafd aan de projectie van de “verrassingsvrije toekomst”. Daarom probeert de overheid alles te regelen en durft ze weinig uit handen te geven aan de maatschappij. Daarmee organiseert de overheid haar eigen probleem. Pans pleit voor meer belang voor de uitvoering van beleid, voor minder verticale verantwoording en voor een aanscherping van de verantwoording naar stakeholders.

“De Nederlandse overheid heeft op drie terreinen een probleem. Dat geldt voor de beleidsvorming, de dienstverlening en het toezicht.” Zo begint ons interview met Ralph Pans. Voor deze drie onderwerpen samen heeft hij een veranderprogramma in gedachten. “Geen optimalisatie van het bestaande systeem, maar innovatie.”

“De Nederlandse overheid heeft op drie terreinen een probleem. Dat geldt voor de beleidsvorming, de dienstverlening en het toezicht.” Zo begint ons interview met Ralph Pans. Voor deze drie onderwerpen samen heeft hij een veranderprogramma in gedachten. “Geen optimalisatie van het bestaande systeem, maar innovatie.”

Toekomst vol verrassingen

“Om te beginnen vind ik dat overheid de afgelopen jaren veel te veel een verrassingsvrije toekomst heeft geprobeerd te garanderen. Steeds maakt de overheid nieuw beleid, terwijl dat niet helpt. Vooral incidenten leiden steeds weer tot de vraag om nieuwe beleid. Beleid zélf lijkt wel als oplossing gezien te worden. Nieuw beleid lost echter de problemen van de mensen niet op óf mensen zijn tegen.”

Beter is het volgens Pans om naar echt actieve burgerparticipatie bij het maken van beleid te streven. Dat vergt echt een nieuwe attitude van de samenleving. Die moet zijn eigen…