Inleiding

In het Nederlandse systeem van arbeidsverhoudingen heeft de ondernemingsraad recht op advies bij belangrijke financieel-economische en  bedrijfsorganisatorische aangelegenheden. Iedere bestuurder die regelmatig met veranderingen te maken heeft (en welke organisatie heeft dat niet?) komt dus ook regelmatig in aanraking met de ondernemingsraad (OR). Vaak verzanden trajecten met de OR in formeel-juridisch getouwtrek over details en worden de hoofdlijnen uit het oog verloren. Is dat erg? Naar mijn mening wel! Binnen ondernemingen wordt over het algemeen veel tijd en middelen besteed aan medezeggenschap en men mag dan ook verwachten dat deze investeringen zich op één of andere wijze terugbetalen.

In dit artikel zal ik proberen aan te geven hoe het komt dat medezeggenschap vaak geen waarde toevoegt aan veranderingsprocessen. Natuurlijk zal ik ook proberen te laten zien hoe het beter kan. Laat ik beginnen met een voorbeeld uit de praktijk. Het betreft een onderneming die zijn ICT-afdeling wil uitbesteden aan een gespecialiseerd automatiseringsbedrijf. Het doel is: kostenbesparing. De activiteit blijft wel ‘in huis’ en de betrokken medewerkers zullen op een enkeling na van rechtswege overgaan naar de nieuwe werkgever.

“De directeur had de HR-manager bij zich geroepen om de situatie met de OR te bespreken. Hij heeft al twee maanden geleden de OR gevraagd advies uit te brengen over de uitbesteding van de ICT-afdeling. Zijn deadline voor dit advies was inmiddels al vier weken verstreken en nu kwam de OR alwéér met een lange lijst vragen over allerlei details. De directeur werd er moedeloos van. Hij was toch van goede wil? Vertrouwt de OR hem niet? Waarom ziet de OR niet in dat het bedrijf in problemen komt als we niet snel kosten besparen? Straks haakt het automatiseringsbedrijf nog af! Kan hij de OR niet dwingen om snel met een advies te komen?”

Een ongewenste grondhouding

Bovenstaande situatie zal de lezer waarschijnlijk niet onbekend voorkomen. Naar mijn overtuiging is het vaak de grondhouding van de OR en de bestuurder die ervoor zorgt dat medezeggenschap niet uit de verf komt. In zwart-wit termen en met opzet enigszins chargerend komt deze grondhouding op het volgende neer:

De bestuurder:
Veel ondernemers vinden diep in hun hart de OR als onnodige sta-in-de-weg voor een…