Toen de salarissen van de ING-top nog niet met 40 procent zouden worden verhoogd, ging het ook al goed met het financiële concern. Waarom die salarisverhoging dan?

Een ziekenhuisdirecteur krijgt op een briefje aangereikt wat hij per jaar mag uitgeven. Commercieel hoeft hij niet te zijn, laat staan strategisch. Waarom dan toch een hoger salaris dan de minister, die indirect zijn baas is (en die een hoop meer risico loopt)?

De directeur van de Hartstichting verdient 200.000 euro per jaar. Hij is immers cardioloog en cardiologen zijn gewend aan dat soort bedragen, legt een woordvoerder van de stichting uit. Dank u de koekoek, als je ingewikkelde operaties uitvoert en mensen beter maakt, ja dan wel. Bedankt donateurs, voor uw bijdrage.

Over de beloning van topmanagers is veel ophef ontstaan. Feiten en fictie lopen daarbij door elkaar heen. Is elke salarisverhoging van topmanagers een vorm van exhibitionistische zelfverrijking of dient het daadwerkelijk een doel? Een analyse van modellen waarmee dit (objectief) is vast te stellen. En ook weer niet.


1. Het ‘ego’ model: trots en eer

Hoeveel Nederlanders brengen het nou tot topman van een multinational? Heel weinigen, een handjevol. Het is een eer en vervult de man (of vrouw) in kwestie niet zonder reden met trots dat hij of zij die positie heeft bereikt. Zelfs met een beloning van nul euro mag de topmanager zich gelukkig prijzen voor zoveel invloed, aanzien en mogelijkheden om ‘er toe te doen’. Waarschijnlijk speelt deze ‘intrinsieke’ beloning bij elke werknemer, dus ook elke topmananager, wel een rol. Maar die rol wordt steeds minder. Arbeid adelt niet langer. Managers zijn individuen, die carrière maken en voor hun inspanning iets terugverlangen. Bij voorkeur geld, want dat kun je op de bank zetten. Eer en aanzien niet: die komen net zo snel als ze gaan. De directeur van een familiebedrijf wil nog wel eens genoegen nemen met minder (of geen) geld als het wat slechter gaat, voor de carrièremaker gaat dit natuurlijk niet op – die kan net als elke andere werknemer zo aan de kant gezet worden. De relatie tussen (meestal anonieme) aandeelhouders en bestuurders is puur zakelijk. Ze kennen elkaar niet meer en…