Onderwijsvernieuwingen in het primair onderwijs van bovenaf voorprogrammeren en dicteren, gebeurt snel. Een lineaire manier van denken, die zeer wijdverbreid is, brengt dat onherroepelijk met zich mee. Maar de dagelijkse werkelijkheid van alledag laat zich nooit voegen. Laat dat nu juist de mogelijkheid bieden onderwijsvernieuwingen op een andere manier te realiseren.

De interim-manager in Amsterdam-West

Een vmbo-school in Amsterdam-West was berucht. Leraren werden bedreigd door leerlingen, de auto van een lerares werd vernield, leraren werden dagelijks uitgescholden door leerlingen. Een interim-manager van het goede soort werd directeur. Hij had een jaar de tijd om orde op zaken te stellen en dat het weer 'een school' werd.
Eén maatregel in het bijzonder van hem zorgde voor een grote ommekeer. Hij vroeg de docenten alle incidenten bij hem te melden. Vervolgens haalde hij de ouders er stuk voor stuk bij. En vertelde wat zoon of dochter op school aanricht. Dat had effect. Soms de volgende dag al.

Het is 'mogelijk en voorstelbaar' (ik leen deze woorden van van Dinten, 2002) dat deze interim-manager de volgende gedachtegang volgde.

Ik weet dat de leerkrachten op deze school les kunnen geven en dat ze dat ooit met plezier hebben gedaan. Ik wil dat weer mogelijk maken. Ik vraag hen gewoon door te gaan met wat ze kunnen. Ik vraag hen één klein ding dat hen niet zal storen in hun werk; maak een lijstje van scheldwoorden naar jou gericht en wie dat doet. Niet meer dan dat. Lijstje bij mij inleveren.

Welk beeld heeft deze manager voor zich als hij naar zijn school kijkt. Het is 'mogelijk en voorstelbaar' dat hij dit beeld heeft.

Deze school, zoals elke organisatie, zie ik voor me als een kast. Als ik die open doe, duizelt het me voor de ogen; het barst van de tandwielen en radertjes die op elkaar ingrijpen. Het is niet te vatten en niet te begrijpen hoe het geheel precies in elkaar zit. Ik ga in deze school echter wel een klein radertje ergens geheel onderin de kast vastzetten. Dit radertje zit namelijk zichtbaar en hoorbaar los.…