Managers voelen zich vaak persoonlijk geraakt door weerstand die zij in hun werkomgeving ervaren. Gevolg daarvan kan zijn dat manager en organisatie in een negatief systemisch patroon terechtkomen. Systemische patronen zijn zichzelf versterkende processen van actie en reactie. Ze lijken bij vastgelopen veranderingsprocessen veelvuldig dezelfde vormen aan te nemen. De emotionele reactie van de manager op deze weerstand vormt een belangrijke barrière om deze patronen te kunnen waarnemen en vervolgens te doorbreken. In dit artikel laten we u zien hoe dat in zijn werk gaat.

Wat is een systemisch patroon?

Een systemisch patroon is een zichzelf versterkende positieve of negatieve spiraal van actie en reactie. Het gedrag van veranderingsmanager A roept het gedrag op van groep B (of omgekeerd), dat vervolgens weer het gedrag van groep C oproept. En dat op háár beurt weer het gedrag van veranderingsmanager A versterkt. Kenmerkend voor systemische patronen is, dat zij voor de participanten moeilijk te herkennen en te benoemen zijn. Zij vormen daarvoor te veel een onderdeel van het probleem en zijn te nauw betrokken. Een eenvoudig voorbeeld van een systemisch patroon is de onderstaande casus die zich afspeelt in organisatie S.

Ton maakt deel uit van het verandermanagement van organisatie S. Hij vraagt zich steeds vaker af hoe hij het omvangrijke geruchtencircuit moet aanpakken. Medewerkers van de directie bespreken met elkaar in de informele communicatie wat hen stoort en bevalt aan de veranderingen die gaande zijn. Ook de medewerkers van zijn afdeling doen daar van harte aan mee. Zij reageren gepikeerd op Ton, als hij hen pas in de formele communicatie (meestal veel later) op de hoogte stelt. Wat hem vooral steekt, is, dat zijn medewerkers zeggen dat hij zaken achterhoudt die ze van collega's wél horen. Terwijl openheid juist één van zijn paradepaardjes is. Ton wordt steeds moedelozer. De geprikkelde reacties van medewerkers versterken dit gevoel. Wat hem nog meer dwarszit, is, dat hem laatst laatdunkend de mond werd gesnoerd en hij in zijn gezicht werd uitgelachen. Hij realiseert zich, dat zijn informatievoorziening in reactie…