Inleiding

Weten opdrachtgevers wat voor adviesbureau zij in huis halen? Waarschijnlijk wel wat de kennis en ervaring van het bureau betreft. Maar is het wel voldoende om het bureau alleen te kennen in wat het zegt te kunnen, of is het niet evenzeer van belang te weten wat het bureau is; vanuit welke waarden en overtuigingen het handelt? Kleuren de manier waarop adviseurs naar de werkelijkheid kijken immers niet de te ontwikkelen strategische plannen, de wijze waarop veranderingsprocessen worden ingericht of hoe het functioneren van mensen en organisaties wordt beoordeeld? En zouden opdrachtgevers dan ook geen zicht moeten hebben op de persoonlijke waarden en overtuigingen van de individuele adviseurs? Want hoe geobjectiveerd een methode ook mag zijn, het blijft een subjectieve kijk van mensen op de werkelijkheid. Zelfs de veronderstelling dat organisatieproblemen methodisch moeten worden aangepakt is op zich al discutabel.
Zijn adviseurs bereid hun persoonlijke overtuiging expliciet te maken? In hoeverre zijn zij zich eigenlijk bewust van de assumpties en ideologie die onder hun modellen en methoden liggen? En is er binnen bureaus voldoende tijd en ruimte om daarbij stil te staan en kritische kanttekeningen te plaatsen?

Hoe denken en handelen adviseurs?

Organisatie-adviseurs denken en handelen uiteenlopend. Laat ik beginnen bij het denken c.q. de wijze waarop de adviseur gegevens en gebeurtenissen interpreteert dan wel de werkelijkheid waardeert en beoordeelt . Er zijn adviseurs die zich in hun waarde-oordeel laten leiden door vaststaande, universele waarheden. Vaak ook met de ambitie om iets of iemand beter te maken. Het betreffen dan assumpties op systeemniveau, zoals bijvoorbeeld "een organisatie dient zich van de concurrent te onderscheiden om te kunnen overleven" of op individueel niveau: "ieder mens is van nature gericht op ontplooiing en dient hierin derhalve te worden gestimuleerd". Andere adviseurs zijn minder normatief op voorhand, maar geven hun oordelen in directe relatie tot de situatie zoals die zich concreet, op een bepaald moment aandient. Het functioneren van mensen en organisaties is alleen in context van tijd en ruimte te beoordelen.

Ook qua handelen of interventieniveau dat wordt gekozen bestaan er grote verschillen tussen adviseurs. Zo zijn er adviseurs die zich richten op het doorlichten en verbeteren van systemen,…