We hebben de laatste tien jaar goede vorderingen gemaakt met het vernieuwen van de horizontale coördinatie, het verticale deel - de coördinatie tussen de lagen in de hiërarchie - komt veel moeizamer van de grond. Topmanagers delegeren resultaatverantwoordelijkheid vergaand naar mensen lager in de organisatie, maar verkennen strategische bedreigingen niet gezamenlijk met mensen uit alle lagen van de onderneming. Hierdoor kan de onderneming onvoldoende slagvaardig optreden in de markt. Dit blijkt uit deze casus van een Nederlandse industriële multinational, in dit artikel voor het gemak Het Bedrijf genoemd. Het Bedrijf delegeert begin jaren negentig vergaand het ondernemerschap, maar kan eind jaren negentig niet zelfstandig voortbestaan. Wat is hier misgegaan en wat kunnen we daarvan leren?

• Inleiding
• Het ondernemerschapmodel
• Verwachte verbeteringen
• Noordzij als luisterende topman bij de NS
• Divisiedirecteur verbiedt strategiediscussie
• Slagvaardigheid vereist verticale coördinatie
• Multidisciplinair en 'multi-level' teamwork
• Wat het zo lastig maakt
• Vier stellingen als conclusie
• Literatuur

Inleiding

"Om onze mensen marktgericht te laten werken hebben we multidisciplinaire resultaatteams gevormd. Hoe kunnen we deze teams versterken en een duidelijke plaats in de organisatiestructuur geven?"

Met deze vraag begin ik in 1992 als intern adviseur organisatieontwikkeling bij Het Bedrijf. Ik maak een evaluatie van de circa elf resultaatteams. We nodigen extern adviseur Harald Vorstman uit met ons mee te denken. Vorstman heeft het grootste deel van zijn loopbaan als manager bij Philips gewerkt en heeft als hoogleraar aan de UTwente een organisatiemodel van intern ondernemerschap opgesteld. De concerndirectie van Het Bedrijf besluit zijn model te volgen. De concerndirectie bestaat uit een voorzitter, drie stafdirecteuren en drie divisiedirecteuren. Begin 1993 werken wij in een workshop van de concerndirectie de hoofdlijnen van een nieuw organisatiemodel uit.

Het ondernemerschapmodel

Per product-marktcombinatie is er een ondernemer (ofwel business manager). De ondernemer heeft de taak de product-marktstrategie voor zijn PMC te formuleren en te realiseren. Hij is verantwoordelijk voor winstgevendheid, balans en innovatie. We dopen de resultaatteams om tot businessteams. De ondernemer werkt in dit team samen met de verantwoordelijke managers van sales, productie en research and development. Deze managers zijn verantwoordelijk voor hun stuk van het primaire proces: ontwikk&hellip