Integriteit van overheidsorganisaties

Deel I Het positieve integriteitsconcept

Artikel gepubliceerd op 13 maart, 2002 in de rubriek Overheidsmanagement

• Integriteit en overheid
• Mooie woorden
• Zwart-wit of graduele benadering van integriteit?
• Zwart - wit benadering van integriteit
• Graduele benadering van integriteit
• Het managen van integriteit
• Te beheersen objecten
• Waartoe leidt het hanteren van een positief integriteitsconcept?
• Noodzaak stuurinformatie
• In het kort
• Meer informatie

Integriteit en overheid

Zo nu en dan moeten organisaties eens stevig wakker worden geschud. Ook bij overheidsorganisaties blijken zogenaamd vanzelfsprekende zaken helemaal niet zo vanzelfsprekend te zijn. Het is de verdienste van Minister Dales dat deze in 1992 het sein gaf om 'integriteit van de overheid' weer op de kaart te zetten.

Volgens Dales houdt integriteit in dat de overheid onkreukbaar, onaantastbaar en betrouwbaar is. Een niet integer optredende overheid heeft op den duur buitengewoon kwalijke gevolgen die bovendien niet eenvoudig te herstellen zijn.

Een geleidelijk aan insluipende aantasting van integriteit is als een druppel water die de steen uitholt. Het leidt tot een toenemend verlies van het vertrouwen van de burger in de overheid. Dat levert een directe bedreiging voor de democratie omdat het kansen biedt voor de (georganiseerde) criminaliteit. Een overheid moet dus integer zijn, zich bewust worden van haar voorbeeldfunctie en daarnaar handelen. Zij moet haar eigen gedragscode naleven en daarop toezicht houden.

Deze bijdrage is de eerste uit een serie van drie. Deze serie werd geschreven met de gemeentelijke organisatie voor ogen. De inhoud is mutatis mutandis ook op andere overheidsorganisaties van toepassing.

Mooie woorden

Het klinkt allemaal plausibel, en dat is het ook. Het toezicht houden op de integriteit van de overheid is echter in de praktijk moeilijk uitvoerbaar. Of er al of niet integer wordt gehandeld is niet eenvoudig vast te stellen.

Een simpel voorbeeld.
Een gemeenteambtenaar weet dat zijn buurman een verzoek in heeft gediend om van de gemeente een perceeltje restgrond te mogen kopen dat aan hun beider tuin grenst. Het staat hem niet aan en hij beweegt zijn collega die hierover moet adviseren een negatief advies uit te brengen. De collega bewilligt hierin want deze ziet daar ook om andere redenen wel aanleiding toe.

Is er in dit voorbeeld nu wel of niet sprake van vriendjespolitiek? Maakt het uit of de collega al of niet reeds besloten had op grond van de informatie die hij reeds had? En maakt het uit voor de vraag of de ambtenaar integer handelt of hij al of niet een strafbaar feit heeft gepleegd?

Een &hellip