Het verbeteren van de kwaliteit van het beoordelen

Beoordelen is een activiteit die velen moeten uitvoeren en waarbij iedereen af en toe als lijdend voorwerp betrokken is. Goede beoordelingen zijn goed voor (onder andere) de economie, slechte beoordelingen kunnen ellendige consequenties hebben voor individuen, organisaties en de maatschappij. Hoe kunnen de psychologie en haar beoefenaars de kwaliteit van het beoordelen vooruithelpen? Wim Hofstee publiceert over veelsoortige onderwerpen. In zijn boek Principes van beoordeling ontspint zich een web van draden waarop veel van die onderwerpen hun plek vinden. Ze hebben allemaal met beoordeling te maken. Centraal in de behandeling van beoordeling staat het beoordelingsscript. Daar beschrijft de auteur de verschillende rollen van de betrokken actoren: de beoordelaar B, de beoordeelde P, de beoordelingsautoriteit A (de institutionele opdrachtgever), de hogere instantie H die een procedurele toetsing kan uitvoeren. De relaties tussen die actoren zijn precair. Wim Hofstee heeft al die rollen zelf gespeeld en hij is 'terzake geëngageerde terzake deskundige' (p. 49) bij uitstek.

Staand op de schouders van Hofstee zijn lezers van dit boek in staat hun inzicht in het fenomeen beoordeling te verrijken en het ten bate van de eigen praktijk en die van anderen aan te wenden. Omdat beoordeling een rode draad door vele praktijken is, kunnen veel mensen er iets aan hebben. Hofstee behandelt vooral de onderwerpen selectie, examinering en programma-evaluatie. De schouders van Hofstee zijn hoog. Inzicht wordt niet zonder stevig klimwerk bereikt. Het onderwerp is gecompliceerd, het netwerk is fijn vertakt en zoals bekend uit ander werk van de auteur houdt hij ervan om verschijnselen die hij als problematisch ervaart, te formaliseren in mathematische modellen.

Wat is beoordelen?

De eerste drie hoofdstukken van het boek zijn normatief van aard. Het eerste hoofdstuk is een semantische analyse en afpaling van beoordeling. In de andere hoofdstukken zullen vanuit de basisbegrippen van beoordeling voortdurend semantische preciseringen worden aangebracht.

In hoofdstuk 2 treden de hoofdrolspelers in het beoordelingsscript ten tonele, elk met hun belangen en taken. In de rest van het boek treft men passages aan die de delicaatheid van de relaties tussen die…