Inleiding

Multilaterale organisaties hebben vele gezichten:ze faciliteren in theorie en frustreren in de praktijk. De enormeprotesten en rellen in Seattle tijdens de WTO-top staan nog scherpop het netvlies. An sich begrijpelijk: hoe moetentegenstanders anders hun ongenoegen over de gang van zakenduidelijk maken? Er zijn voor hen namelijk (nog) geentransnationale organen in het leven geroepen. Dat de emoties zohoog oplaaien is dus in zeker opzicht niet verwonderlijk.

Opvallend is overigens dat sinds kort ook de multilateraleorganisaties met elkaar over straat rollen. Niet alleen de publiekeopinie keert zich bijvoorbeeld tegen de WTO, er is ook scherpekritiek vanuit de Verenigde Naties (VN). De VN-subcommissie voor demensenrechten zet bijvoorbeeld grote vraagtekens bij de adviezendie vanuit de WTO worden gegeven. Met name de eis dat mensenrechtenen arbeidsomstandigheden bij handelskwesties moeten wordenbetrokken levert veel weerstand op. De VN zelf staat echter ookonder zware druk. Het overgrote deel van de totale inkomsten wordtbetaald door 10 landen waardoor deze landen een sterke machtsfactorvormen in de besluitvormingsprocedures van de VN. Consensus in deVN komt in de praktijk vaak neer op het onderdrukken van deindividualiteit van de zwakke(re) leden. (Maar liefst 45 zwakkerelidstaten hebben nota bene hun stemrecht verloren omdat ze een tehoge betalingsachterstand hebben.) De VN dreigt dan ook zonderfundamentele veranderingen vroeg of laat te kapseizen.

Daarnaast - we zijn er nog niet - zijn de problemen metbetrekking tot het functioneren van de Veiligheidsraad en decoördinatieproblemen op het terrein van militaireVN-interventies niet alleen in Nederland te horen. Tenslotte staanook de Wereldbank en het IMF minder positief in de schijnwerpers.Het idee dat liberalisatie van markten, vrijhandel en liberalisatievan kapitaalverkeer noodzakelijke voorwaarden zijn voor economischegroei en daarom zonder terughoudendheid moeten worden ingevoerd inde landen die steun ontvangen, is gedeeltelijk achterhaald door deAzië crisis. Bij het IMF speelt, net als bij de VN, de internebesluitvorming op basis van financiële bijdrage eenbelangrijke rol in de kritische houding. Het gevolg is dat velegroepen uit de samenleving hun niet mis te verstane mening latenhoren zoals we hebben gezien tijdens de VN vergadering in New Yorken de onlangs gehouden…