Verandering moet! De enige constante is verandering! Dat zal best, maar we zijn niet erg ingespeeld op deze constante. Naar schatting driekwart van de projecten op gebieden als kwaliteit, klantgerichtheid, herontwerp, de 'balanced score card', de lerende organisatie en empowerment, stagneert en verzandt. Traagheid, chaos en weerstanden blijken constant aanwezig. Kan dit doelmatiger en resultaatgerichter? Is verandering beter en sneller te koppelen aan concurrentievoordeel?

Concurrentievoordeel in historisch perspectief

Het Spaanse leger werd in de 16e eeuw schier onoverwinnelijk geacht: Geharde krijgers die in tal van veroveringen hun discipline en gevechtskracht bewezen hadden. Prins Maurits (1567-1625) werd de bevelhebber van een "bandeloze soldateska". Hoe kon hij partij geven? In de periode 1590-1600 voerde hij een aantal veranderingen door:

  • De gangbare krijgersformatie in de 16e eeuw was de zogenaamde Spaanse Brigade: 50 man breed en even diep. Een carré helemaal opgevuld met manschappen. De meesten konden dus van hun piek niet eens gebruik maken. Hun functie bestond slechts in de morele en fysieke (door opdringen!) ruggesteun der eerste gelederen. Maurits wist door een ondiepe opstelling het rendement der beschikbare troepen zeer te vergroten. Deze verandering in slagorde vereiste belangrijke psychologische veranderingen. De vroegere steun der massa viel weg, kwetsbaarheid nam toe. Betere training en verscherpte disciplinering moesten leiden tot de benodigde grotere persoonlijke inzet en zelfvertrouwen.
  • Het zelfvertrouwen werd o.a. versterkt door grondige opleiding. De basis van het gebruik van de musket werd een nauwkeurige 'arbeidsanalyse' van alle handgrepen. De aparte verrichtingen werden gerangschikt in reeksen van doelmatige handelingen. Hier werden speciale commando's voor ontwikkeld. Eindeloze oefening leidde tot zelfstandige en snelle uitvoering.
  • Voor alles werden korte, duidelijke en vooral gestandaardiseerde commando's ingevoerd. Deze manier van commanderen vereiste stilte in de troep. Daarvoor was dit onbekend. Men moest niet alleen stil zijn, maar men moest zich ook leren opstellen op een vaste plaats in overzichtelijke gelederen en rotten. Daarvoor was het een bonte, krioelende…