brainpower als belangrijkste concurrentiefactor

In 1997 verschenen twee behoorlijk verschillende boeken met dezelfde titel Intellectual Capital. Toch was het ontstaan van beide boeken nauw met elkaar verbonden. Het eerste boek (verschenen bij Doubleday/Currency; vorig jaar in het Nederlands uitgegeven door Academic Service) is het werk van Fortune-redacteur Thomas Stewart.

Vanaf 1990 raakte hij steeds meer gegrepen door het thema van kennis of 'brainpower' als belangrijkste concurrentiefactor, iets wat nog nauwelijks in de boekhouding van ondernemingen is terug te vinden. Begin 1991 schreef hij er een eerste langer artikel over in zijn blad. Daar kwam veel reactie op. Enkele maanden later kwam zelfs een Zweed, Leif Edvinsson, langs die met Stewarts artikel in de hand in eigen land gesolliciteerd had bij de verzekeringsmaatschappij Skandia. Hij had meteen de opdrachtgekregen het 'intellectueel kapitaal' van de onderneming beter in kaart te brengen en te organiseren.

menselijk kapitaal en structureel kapitaal

Edvinsson bedacht daartoe, mede op basis van discussies elders,een hele systematiek. Intellectueel kapitaal werd opgesplitst in enerzijds menselijk kapitaal - de kennis en vaardigheden van de collectie mensen in de organisatie - en anderzijds 'structureelkapitaal'. Met dat laatste worden alle (immateriële)capaciteiten van de organisatie aangeduid die dat menselijk kapitaal overstijgen en tot bloei brengen. De bedoeling is met name dit structureel intellectueel kapitaal te versterken, want dat is het eigene van de organisatie. Het structureel kapitaal wordt dan weer verder opgedeeld in klantenkapitaal (wat nog het dichtst het oude begrip goodwill benadert), innovatie- en proceskapitaal. Overigens is dat laatste niet geheel immaterieel, aangezien het in zekere mate hard- en software-elementen omvat die de efficiency en kwaliteit van productieprocessen ondersteunen.

Skandia

Vanaf 1995 heeft dit alles tot fraai vormgegeven supplementengeleid bij de jaarverslagen van Skandia, waarin de ontwikkeling vanhet intellectueel kapitaal van de verschillende onderdelen van deonderneming in kaart wordt gebracht (deze collectie is via eeneenvoudige fax te bestellen bij het Skandia Future Center SFC:+46-8-541 338 71). Dit 'monitoren' van intellectueel kapitaal lijktSkandia geen windeieren te hebben gelegd. De…