Om jezelf en anderen te motiveren is het raadzaam om aan te sluiten bij de aanwezige drijfveren. Gebruik daartoe ook de tegenkrachten en weerstanden! Maar hoe doe je dat? Motivatie wordt vaak (h)erkend in gedrag dat als ‘positief’ gelabeld wordt. In enthousiasme, gedrevenheid, passie, opwinding, blijdschap, etc. is de motivatie makkelijk te ontdekken. Ook in woordgebruik zoals ‘Ja, ik ben vóór….!’, ‘en-en’, ‘ook…..’, ‘waar ik naar toe wil…/waar wij naar toe willen….’, liggen de bronnen van beweging vlak voor de neus.

De kracht van de tegenkracht
Toch is er daarnaast nog een – andere – wereld aan motivatie te vinden. Als ook het gedrag dat als ‘negatief’ gezien wordt, onbevooroordeeld de aandacht krijgt die het verdient. En dat is met name voor vele veranderaars zoals trainers, coaches, adviseurs en leidinggevenden niet vanzelfsprekend. Wanneer motivatie gewenst is, lijkt er bijna een taboe te liggen op klagen, mopperen, balen of andere uitingen van last en frustratie. Woordgebruik als ‘Nee, ik ben tegen….!’, ‘of-of’, ‘maar….’, ‘waar ik vanaf wil…/waar wij vanaf willen….’, is dan niet de bedoeling. Praten over problemen is in ‘veranderland’ not done. “Gij zult praten in termen van kansen, oplossingen en uitdagingen en anders…..gaan wij twijfelen aan uw motivatie!” is de norm.

“Je hebt nu wel duidelijk gemaakt wat je allemaal niet wilt……Wat wil je WEL?”
“Je vertelt nu wel wat je allemaal lastig vindt…. maar wat is daarin nu jouw UITDAGING of LEERPUNT?”
“De problemen zijn inmiddels wel helder, welke OPLOSSINGEN stellen jullie nu voor?”
“Jullie praten voornamelijk over alle beren die je op de weg ziet, zien jullie ook nog KANSEN en MOGELIJKHEDEN?”

Alsof mensen die ergens naar toe gaan, meer en beter gemotiveerd zijn dan mensen die ergens vanaf willen. Alsof problemen signaleren minder waard is dan oplossingen formuleren. Alsof frustratie een emotie van lager allooi is dan enthousiasme. Dit taboe op zogenaamd negatief gedrag is door velen als norm al zo ingeslikt en eigen gemaakt dat veel mensen zichzelf al pratend direct corrigeren. “Het probleem is….eh…ik bedoel natuurlijk… de uitdaging is…”. “Mijn moeite is….hmm…ik bedoel….mijn ontwikkelpunt is….”.

Moppermotivatie als start van verandering
Ik pleit in dit stukje voor meer aandacht voor de ‘moppermotivatie’. De huidige gebeurtenissen in Noord Afrika en Midden Oosten, die als een olievlek nu hun in beweging brengende werk doen, zijn wat dit betreft een voorbeeld. Natuurlijk kunnen we alle signalen die zichtbaar werden op het Tahrirplein in Egypte en elders weer vertalen in ’n meer positieve connotatie, zoals het verlangen naar vrijheid, democratie, eerlijke verdeling van macht en middelen. De start van de beweging was echter de aandacht die gevraagd werd voor waar men vanAF wilde, waar men LAST van had en wat men meer dan ZAT was.
Voor het benutten van de kracht die schuilt in de Moppermotivatie, hier een paar suggesties:

 Vraag aan het begin van een vergader- of trainingsessie, naast de gewenste (leer-)doelen, óók eens naar de moeite die het de deelnemers gekost heeft om deze tijd vrij te maken. Je kunt dan luisteren naar datgene wat voor hen echt de moeite waard is.
 Vraag bij de introductie of ‘kick-off’ van een veranderplan ook naar alle bezwaren, alle ‘ja-maars’ en mogelijke vervelende consequenties die de betrokkenen verwachten. Honoreer alle bijdragen als hulp en geniet van de rijkdom aan voorwaarden die hiermee verhelderd worden om het veranderplan kans van slagen te geven.
 Vraag in elk gesprek met medewerkers/cliënten óók naar datgene waar ze last van hebben, waar ze moeite mee hebben en wat hen energie kost. Ze leggen met hun antwoorden alle suggesties voor de gewenste professionele ondersteuning zomaar op een presenteerblaadje.
 Vraag jezelf regelmatig af waar je last van hebt, waar je vanaf wilt en wat je problematisch vindt. Hartgrondig mopperen lucht op en je antwoorden maken duidelijk welke ondersteuning je nodig hebt. Dit geeft richting aan de steun die je kunt gaan creëren.

Tot slot
Ik ben benieuwd naar je reactie. Een filmpje dat ik om meerdere redenen passend vind, is:

Deze column werd ingezonden door Marjo Korrel. Heeft u ook iets wat u bezig houdt? Plaats uw eigen column ›

Gerelateerde items