De eeuw van de Oostenrijkers

Er valt veel voor te zeggen de twintigste eeuw de eeuw van de Oostenrijkers te noemen. De ondergang van de Oostenrijks-Hongaarsedubbelmonarchie lag mede aan de basis van de ergste conflicten die we hebben meegemaakt, maar het crisisbewustzijn dat daarmee samenging leidde tot een ongemeen bloeiend intellectueel en cultureel leven. Weinig landen hebben zo veel bijgedragen aan de intellectuele ontwikkeling van deze eeuw.

Al vaker is opgemerkt dat de psychologie van Freud (en Jung), de taalfilosofie van Wittgenstein of de analytische filosofie van de Wiener Kreis slechts konden ontstaan in een burgerlijk-aristocratische wereld waar mythe en realiteit zo door elkaar liepen dat woorden eerder verhulden dan betekenden. Economenals (von) Hayek en (von) Mises waren wellicht daardoor niet ontvankelijk voor het geloof in een rationele homoeconomicus bij de neo-klassieken, of voor de mogelijkheid van economische planning bij de socialisten. Hun collega Schumpeter raakte op zeker ogenblik van dat laatste wel overtuigd, maar blijft toch vooral voortleven als de verdediger van de noodzakelijke innovatieve 'creatieve destructie' in het marktsysteem.

Kritische intellectuele biografie van Drucker

Toch was niet alles kommer en kwel in de dubbelmonarchie. De historische romans van de Bosnische Nobelprijswinnaar Ivo Andriclaten de tegenstelling zien tussen het wrede en parasitaire bestuur van het Turks-Ottomaanse Rijk in sommige delen van Joegoslavië, en de vrij efficiënte bureaucratie van de Oostenrijkers in andere delen. Misschien is het daarom niet toevallig dat een Oostenrijker de aanzet heeft gegeven tot de ontwikkeling van efficiënt bestuur en management als aparte discipline: Peter Drucker, die ook als eerste de thematiek van de kenniseconomie prominent naar voren heeft gebracht. Over hem heeftJack Beatty, die als redacteur van The Atlantic Monthlygeregeld op zijn artikelen heeft gezwoegd, een welwillend kritischeintellectuele biografie geschreven: The World According to PeterDrucker (1998, Free Press). Daarmee is het eindelijk mogelijk Druckers omvangrijke werk beter in perspectief te plaatsen.

Drucker, geboren in 1909, is jonger dan de reeds genoemdeOostenrijkers, maar heeft duidelijk meegeprofiteerd van dezelfde Weense sfeer. Zijn vader, een…