Er zijn van die momenten dat je de onweerstaanbare wens voelt opkomen om te reageren op nieuws. En dan niet door zomaar op GeenStijl te posten: je zou willen dat de professionals die raakvlakken hebben met dat nieuws ook door dat nieuws geraakt werden. Zo’n moment is de aankondiging van Johnson & Johnson dat Cordis in Roden dicht moet. Reden: productie in de VS en Mexico is voordeliger, de winstbijdrage van Roden is te laag. Directe consequentie: 500 á 600 mensen zonder werk. Wat op kan lopen tot 1200 á 1500 mensen, want ook de toeleveranciers van Cordis krijgen een knauw. Voor Johnson & Johnson prevaleert shareholder value boven alles, ondanks ronkende citaten als “Voor Cordis als onderdeel van de Johnson & Johnson familie is het Credo een belangrijk fundament waarop onze manier van werken is gebaseerd. Het geeft aan hoe wij onze verantwoordelijkheid jegens onze klanten, medewerkers, de gemeenschap en de aandeelhouders willen invullen. Wel, dat is inmiddels inderdaad duidelijk….

En wat doet de klant – in casu de ziekenhuisinkoper? Gedreven door de dwang van het budget mogen Johnson & Johnson en dochterondernemingen in iedere offerteprocedure meetenderen. Want het professionalisme van de ziekenhuisinkoop is nog niet zover gevorderd dat het begrip Total Cost of Ownership (TCO) als criterium gehanteerd wordt. In Total Cost of Ownership worden niet alleen de directe kosten van een product of dienst meegewogen, maar ook de indirecte. Voor ziekenhuissupplies zijn dat dan bijvoorbeeld logistieke kosten, financieringskosten etcetera. Tenderaars zijn maar al te happig om ook met dat soort voordelen te schermen om een contract in de wacht te slepen, en veel inkoopcommissies volgen die redenering – geeft ze het gevoel professioneel bezig te zijn. Maar het meetellen van verborgen kosten is nog iets anders dan het nemen van een inkoopbeslissing op basis van de Total Cost of Ownership – en dat is maar goed ook voor Johnson & Johnson en andere aanbieders die onder het mom van waarde in feite alleen prijs en winst zien.

In feite schreeuwt een ontwikkeling als de stap van Johnson & Johnson om Cordis te sluiten natuurlijk om een integrale TCO-benadering. Bij de kosten van ieder contract met Johnson & Johnson zouden in feite de sociale kosten van het naar huis sturen van zo’n 1200á 1500 mensen worden opgeteld. En die liggen niet alleen maar op het niveau van uitkeringen en dergelijke, ze grijpen dieper in: een hele regio krijgt een stevige dreun te verwerken, en die galmt na op allerlei gebieden – van de waarde van de huizen tot en met de inkomens van zelfstandigen in die regio. Het verbeteren van de winstgevendheid voor Johnson & Johnson moet ook de concurrentiepositie van Johnson & Johnson op de Nederlandse markt versterken, maar resulteert in extra kosten voor de Nederlandse samenleving en vernietiging van Nederlands sociaal kapitaal. Als Johnson & Johnson straks scherper kan offreren heeft is het schijnbaar de zorg die daar voordeel van heeft, maar in feite is het een sigaar uit eigen doos: Nederland heeft zelf betaald voor de kortingen die Johnson & Johnson de ziekenhuizen kan aanbieden. We een heel erg kronkelig soort subsidietraject….

Misschien zou het een aardige exercitie voor een aankomend (of doorgewinterd, ik weet niet hoe moeilijk het is) econoom zijn om eens door te rekenen wat het opkrikken van Johnson & Johnson’s winstgevendheid Nederland in feite kost – dus wat de echte schade is van het verlies van 1500 banen in een zwakke regio. Dat kan om te beginnen een leuk punt van discussie opleveren voor de onderhandelingen tussen de ziekenhuisinkopers en de vertegenwoordigers van Johnson & Johnson. In contractonderhandelingen zou het diezelfde inkopers of inkoopcommissies zelfs in staat kunnen stellen om Johnson & Johnson via zijn prijzen te dwingen de Nederlandse economie schadeloos te stellen voor de extra kosten en de vernietiging van sociaal kapitaal als gevolg van het sluiten van Roden. En daarmee wordt een bedrijfssluiting tot een leermoment voor al te hebzuchtige multinationals, die op die manier nog eens thuis raken in de Nederlandse taal: “Wie het onderste uit de kan wil hebben, krijgt het lid op zijn neus.”

Deze column werd ingezonden door Bote Jong. Heeft u ook iets wat u bezig houdt? Plaats uw eigen column ›

Gerelateerde items