Zelfbedrog en het geconstrueerde geweten van leiders en managers.
Zelfbedrog onder managers en leidinggevenden is groot. Iedereen lijdt aan zelfbedrog. Is dat echt waar? Ja, ik zie het overal om me heen. Het denken, handelen en zelfs het geweten wordt zodanig geïndoctrineerd dat je het gelooft. Het criminele hiervan is dat we het bewust doen. Er zouden misschien verzachtende omstandigheden kunnen zijn als we het onbewust deden. En ons dan vrij en trots voelen.Maar daar is beslist geen sprake van. Elke dag vervalt de manager of leider in zelfbedrog. We kennen dat wel; in een moment van mentale zwakte of concentratieverlies toch een belangrijke beslissing nemen. Met als resultaat. Ja! Sh….!Steeds vaker hebben we er last van. We zijn dus eigenlijk dader en slachtoffer tegelijk. Het is wel heel erg krom om zelf een dief en een bestolene te zijn. Onderzoek heeft uitgewezen dat dit zelfbedrog overeenkomsten heeft met een verslaving. Eenmaal eraan, nooit meer er vanaf. Eenmaal een zelfrechtvaardiging, altijd een zelfrechtvaardiging, want het verhaal en de uitleg moet wel blijven kloppen. Tot het bittere eind. Tot we vastlopen en geen kant uit kunnen of door de mand vallen. We manipuleren de realiteit door oneigenlijke of onjuiste argumenten te gebruiken. Die drang tot manipuleren, construeren of noem het creëren lijkt op een survival. Met als resultaat dat ons dagelijks leven eerder overleven is binnen een illusie. Is er dan geen ruimte voor zingeving, oprechtheid en menselijke maat?

Jim Ferrel de schrijver van “Leadership and selfdeception” heeft het thema zelfbedrog subtiel in een managementboek verwoord. Ook met oplossingen hoe daar los van te komen. Ik kreeg dit makkelijk lezende boek van een collega-manager. En halverwege het boek ging ik ook geloven dat het ook voor mij een beetje gold. Nou, een beetje? Eigenlijk gewoon stevig. Het intrigerende was dat ik het fenomeen ‘zelfrechtvaardiging’ heel overtuigend toepaste in heleboel situaties. Ik bedacht nieuwe creatieve afwegingen, om mijn te volgen koers te rechtvaardigen. Of te blijven bij mijn standpunt. Doordat ik er zo mee bezig was, merkte ik dat het niet alleen op mijn werk deed, maar ook thuis naar mijn kinderen en mijn partner. En dat ik naderhand zelf er wat last van kreeg op de manier waarop ik mijn zin kreeg, of argumenten gebruikte om mijn standpunt of beslissing te rechtvaardigen. Ja, wat nu en hoe nu verder?

Ben ik nu als mens en manager de weg kwijt, of zou een sabatical een slimme rechtvaardiging zijn om te ontsnappen aan de bank van de psychiater?

Elfin T. Moningka, heeft als manager in het bedrijfsleven en in de zorg gewerkt. Hij begeleidt verandertrajecten d.m.v. training en coaching.

Deze column werd ingezonden door Elfin Moningka. Heeft u ook iets wat u bezig houdt? Plaats uw eigen column ›

Gerelateerde items