Bij een middel tegen stress denk je al gauw aan pilletjes, poeders, drankjes, apparaten en veel goede raad. Doe het wat rustiger aan, beweeg wat meer en maak je niet te druk.
Veel oorzaken van stress zijn in kaart gebracht, maar wat gebeurt er in ons hoofd. Wat gebeurt er met ons denken?

In een onderzoek gedaan onder 120 personen heb ik naar de gedachten gevraagd die zij hadden bij stressvolle situaties.
Opmerkelijk hierbij was dat stress niet alleen bij grote drukte, te veel prikkels, optreedt, maar ook oorzaken kent als, te weinig prikkels, niet jezelf kunnen zijn, angst voor verlies van baan of positie, gevoel van nutteloosheid. Wat deze groep deelde, was de manier van denken. Het bleek dat, los van de situatie, mensen een manier van denken ontwikkelen die leidt tot een verhoogd denkpatroon, dat leidt tot stress en vervolgens tot burnout.

Het denkpatroon wat leidt tot stress

Een voorbeeld: het is negen uur. Er zit een klant te wachten, de telefoon gaat en er komt iemand zeggen dat er iets fout is gegaan. Veel prikkels! De reactie? Het wordt druk in ons hoofd.
Een verschijnsel dat iedereen wel kent en daarom lijkt het logisch. Maar is het wel zo logisch wat er in ons hoofd gebeurt? Volgens de uitkomst van het onderzoek niet. De bron van de stress is de vragen die we onszelf stellen. De vragen zorgen ervoor dat het druk wordt in ons hoofd. Dan geven we onszelf opdrachten en die zorgen ervoor dat we harder gaan bewegen. Het denkproces in notendop.

De context

Het begint met te kijken naar wat we niet kunnen weten met ons denken. Over wat we er allemaal wel mee kunnen, is genoeg geschreven.
Wat we niet kunnen met ons denken is:
1. weten wat de toekomst brengt. Sterker nog, we kunnen nog geen minuut in de toekomst kijken en weten wat daar gebeurt. Als we het wel konden, dan zag de wereld er voor ons heel anders uit. We kunnen het wel inschatten, maar dat is geen weten.
2. We kunnen niet weten wat een ander denkt. Want hoe zouden we dat dan moeten doen?

STRESS STOPPEN BIJ DE BRON? ZET AF EN TOE JE DENKEN STIL DOOR TE STOPPEN BIJ EEN KERNGEDACHTE.

Het is negen uur. Er komt van alles op je af. Dan komt de reactie van het denken. Denken ze dat ik alles kan? Dat ik niets te doen heb? Blijft dit zo? Wat zou er fout gegaan zijn?

Vragen! Daar begint het denkproces mee wat tot stress leidt. Dit was althans het geval bij de onderzoeksgroep. Met vragen die mensen zichzelf stellen. De opdrachten die men zichzelf geeft, versnellen het lichamelijk proces.

Houd de vragen tegen de context, met de vraag: weet ik dit? Kan ik dit weten? Kan ik weten dat ze denken dat ik alles kan? Het antwoord is snel gevonden. Nee dus, want ik kan niet weten wat een ander denkt. Kan ik weten of dit zo blijft? Nee dus, want ik kan niet weten wat de toekomst brengt.
In de praktijk betekent dit leren stilstaan bij de vragen die men zichzelf stelt en bij de opdrachten die men zichzelf geeft.
Een opdracht is herkenbaar aan de woorden moet en moeten. Je geeft jezelf met dat woord een opdracht, waardoor je automatisch gaat handelen. Bijvoorbeeld: Ik moet opschieten, heeft het effect dat je sneller gaat bewegen.

Het doorbreken van ingeslepen denkpatronen vraagt een kleine inspanning.

To do:
Concentreer u op de vragen en opdrachten die door uw hoofd woelen. Schrijf ze op. Ga vervolgens voor uzelf na of het om vragen gaat die u wel kan weten. En om opdrachten die wel bij u passen.

Op deze manier wordt het spel van vragen en opdrachten, tussen al die andere gedachten die iemand heeft, beter herkend. Dat betekent meer grip op het eigen denken en daarmee op jezelf. Los je hiermee een situatie op? Nee, maar je kunt er wel rustiger mee omgaan.

Herman Beuker
Trainingsbureau Matching en Caja BV
Meer lezen: www.hetgap.nl

Deze column werd ingezonden door Herman Beuker. Heeft u ook iets wat u bezig houdt? Plaats uw eigen column ›

Gerelateerde items