Onlangs was er op de Vrije Universiteit een gastcollege van Claudio Ciborra*, hoogleraar aan het prestigieuze Theseus Institute in Sophia Antipolis in het zuiden van Frankrijk. Hij doet onderzoek op het raakvlak van informatie technologie en organisatieverandering.

Eerst vertelde hij ons dat naar zijn indruk het door verschillende Amerikaanse universiteiten en bedrijven grootscheeps opgezette onderzoek naar strategic alignment, vrij vertaald het netjes en functionerend op een rij krijgen van belangrijke informatiesystemen in bedrijven, schipbreuk heeft geleden. In de desbetreffende vakbladen wordt er niet meer over gerapporteerd.

Hij verklaarde dat enerzijds uit het feit dat het macho begrippenkader, zoals strategie, structuur, alignment, wel sterk appeleren aan de behoefte aan sturing en aan de fictie van doorduwkracht van het hogere management, maar nagenoeg geen verklaringskracht hebben bij wat er eigenlijk gebeurt bij het introduceren van nieuwe informatie technologie in organisaties. Op basis van recent onderzoek bij multinationals naar gebruik van groupware, zoals bekend software om besluitvorming te versnellen en te democratiseren, signaleert hij in de eerste plaats dat deze software wel veel gebruikt wordt in de bedrijven, maar in het geheel niet voor het eigenlijke doel, ondersteuning van de besluitvorming. Hij stelde daarom voor om gebruik te maken van geheel andere begrippen, die hem als Italiaan veel meer aanspreken

  • care
  • hospitality
  • cultivation

Het voordeel van deze benadering is dat deze zich richt op heel andere en meer concrete eigenschappen van het bedrijf zoals: besteedt het voldoende zorg aan nieuwe techniek, is het voldoende gastvrij ten aanzien van vernieuwingen en heerst er een mentaliteit van, vrij vertaald, met zorg opkweken, begieteren en van heilzame warmte en zonlicht voorzien van deze nieuwe informatie technologie.
Net zoals mensen, en landen(!), verschillen in de mate van gastvrijheid ten aanzien van vreemdelingen verschillen bedrijven sterk in opnamevermogen van het nieuwe, het vreemde.

Tot zover Ciborra. Natuurlijk is het accent dat hij aanbrengt niet nieuw: de Amerikaanse Organization Development school met bijvoorbeeld Argyris, Schein, Beckhard en Bennis pleit al vanaf het begin van de jaren zestig voor een aanpak die de menselijke- en intermenselijke processen in organisaties centraal stelt.

Inmiddels is de benadering van deze school op grote schaal geïncorporeerd in het denken over…