Een balanced scorecard helpt Oranje!

Maar niet heus

Dat was weer een kleine deceptie. Maar ja, dat zat er ook wel een beetje in. Van Basten had namelijk geen scorecard. En dat moet, anders kun je niet sturen. Dat geldt voor organisaties, maar ook voor landenteams. Wat is ook al weer een scorecard? Laten we het geheugen eens opfrissen. Hieronder een wel erg wervende tekst.

“Het Balanced Scorecard (BSC) concept is in 1992 door Kaplan en Norton ontwikkeld en heeft sindsdien een stormachtige ontwikkeling doorgemaakt. Het begon met een overwegend papieren BSC voor uitsluitend de strategische planning en control door het topmanagement en heeft zich inmiddels ontpopt tot een breder inzetbaar concept; ook voor het reguliere prestatiemanagement en individuele planningen en evaluaties, en als basis voor beloningssystemen levert dit concept bruikbare toepassingsmogelijkheden. Bovendien blijkt dat het gebruiken van de Balanced Scorecard een gunstig effect heeft op de snelheid en kwaliteit van de veranderingsprocessen die nodig zijn om verbeteringen te realiseren ten aanzien van voornoemde toepassingsgebieden.”

Bovenstaande alinea van deze bijdrage aan Managementsite bevat best wat onzin. De ‘scorecards’ blijken volgens onderzoek namelijk niet zo succesvol. Dat heeft u in uw eigen werk vast ook al vastgesteld. Kaplan en Norton zaten zich in het begin van de 90-er jaren zeker te vervelen, en waren stikjaloers op de fabrikanten van maandverband en Raiders. Die waren tenminste in staat om hun producten verder te ontwikkelen. Nu met vleugels respectievelijk nu alleen verkrijgbaar als Twix. De twee heren kwamen er gedurende hun loopbaan achter dat er op het gebied van management accounting niets meer te ontwikkelen was. Kaplan schreef zelf in 1987 dat “By 1925 virtually all management accounting practices had been developed.” Dan maar oude wijn in nieuwe zakken, moeten ze gedacht hebben. Op zich een prima concept, zo’n scorecard, maar niks nieuws. Toepassing van dit soort concepten leidt af van waar veel organisaties en managers mee bezig moeten zijn: bedrijfseconomische afwegingen maken, met goed instrumentarium van meer dan 80 jaar oud.

Maar is er dan niets goed aan de scorecard? Misschien moeten we terug naar de bron. Als die daar werkt, is er misschien nog hoop voor het bedrijfsleven. De term scorecard, of in het Nederlands misschien puntenkaart, heeft zijn oorsprong natuurlijk in de sport. Denk maar aan golf. Gelukkig komt nu na het debacle van het EK het WK2010 in Zuid-Afrika er aan! Nieuw toernooi, nieuwe kansen. Want hoe zit het eigenlijk met de toepassing van de BSC in de voetbalwereld? Werkt ‘ie daar eigenlijk wel? Had Van Basten hem moeten gebruiken? Heeft Cruijff ‘m op zijn nachtkastje?

Laten we het Balanced Scorecard concept, dat bij bedrijven belangrijke informatie zou moeten bevatten over de te volgen koers, eens onder de loep te nemen voor het WK 2010. En misschien kan aan de hand van een BSC worden voorspeld wie het WK zal winnen. En dan hebben we het niet over een eenvoudige scorecard, die de tussen- en eindstand van een wedstrijd aangeeft. Het gaat om heuse ‘full-fledged’ BSC, waarmee voorafgaande aan en gedurende het EK kan worden vastgesteld welk team het meest waarschijnlijk zal winnen.

En waarmee kan worden bijgestuurd door een bondscoach. Het probeersel staat hieronder.

Balanced scorecard WK 2010

Perspectief: land en supporters % voetballers bevolking gemiddelde stadiongrootte	Perspectief: kansen en bedreigingen aantal schoten op doel aantal nieuwe spelers ten opzichte van EK2008
Perspectief: organisatie aantal spelers uit landen met topcompetitie gemiddeld aantal kaarten per wedstrijd	Perspectief: organisatie aantal spelers uit landen met topcompetitie gemiddeld aantal kaarten per wedstrijd

Als coach is het voordeel van een scorecard natuurlijk dat je je afwegingen op rationele gronden kunt maken. Je wisselt Robben eenvoudigweg niet (zoals in 2004 gebeurde) omdat je vindt dat hij het niet goed doet. Nee, je laat hem staan omdat ‘ie een hoge marktwaarde heeft. Als sportcommentator kunt je aan de hand van de scorecard al vast rekening houden met wie er het toernooi gaat winnen, en goede sier maken op de redactie, omdat je het eigenlijk steeds bij het goed eind had. Minder leuk is het voor Zuid-Afrika, dat op basis van de voorbeeld scorecard geen schijn van kans heeft. Of wisten we dat al?

Mmmmh. Ik ben nu een uurtje aan het schrijven, en met deze tabel bezig. Ik geloof toch dat geen sportcommentator of bondscoach deze systematiek gaat gebruiken. Dan niet gek dat ook ‘ie ook in het bedrijfsleven niet werkt. Maar misschien zit ik er naast. Heeft u als lezer van Managementsite betere ideeën, laat het mij via de redactie weten.

Drs Koen L.M. Perik RC, partner SIS Finance gevestigd in Amsterdam. SIS Finance adviseert en ondersteunt organisaties op het terrein van management en finance.

Deze column werd ingezonden door Koen Perik. Heeft u ook iets wat u bezig houdt? Plaats uw eigen column ›